Μέσα στον μαγικό κόσμο “των σκιών” από τα μάτια του Ηλία Καρελλά

Έχουμε την τιμή να είναι μαζί μας ένας φρέσκος και νέος άνθρωπος που χαρίζει στιγμές γέλιου και χαράς σε όλους τους μικρούς μας φίλους, πώς το καταφέρνει αυτό; είναι πολύ απλό και συνάμα πολύ δύσκολο! Είναι Καραγκιοζοπαίχτης. Δημιουργεί παραστάσεις με ηθοποιούς που τους παντρεύει αρμονικά με το θέατρο σκιών, ενώ εδώ και χρόνια τις ημέρες των γιορτών των Χριστουγέννων οι παραστάσεις του φιλοξενούνται και στο μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Αεικίνητος στην τέχνη του, έχει μετουσιώσει τον γνωστό σε όλους μας Καραγκιόζη σε θέαμα, με παραστάσεις που απευθύνονται αποκλειστικά για εμάς τους μεγαλύτερους.

Ποιος είναι; Ο Ηλίας Καρελλάς που σήμερα θα τον γνωρίσουμε καλύτερα, γιατί ήδη τον γνωρίζουμε σαν καλλιτέχνη μέσα από τις επισκέψεις του στα πλαίσια του Φεστιβάλ Cosmopolis.

– Ηλία πως ξεκίνησες να ασχολείσαι με το Θέατρο Σκιών, τι ήταν αυτό που σε τράβηξε σε αυτό τον κόσμο;

Ξεκίνησα να ασχολούμαι επαγγελματικά με το θέατρο σκιών γύρω στο 1995-1996. Γνώρισα το θέατρο σκιών σαν παιδί από το υπαίθριο θέατρο σκιών του Γιώργου Χαρίδημου στην Πλάκα κι από τότε ξεκίνησα να ασχολούμαι ερασιτεχνικά με αυτό.

Η τέχνη της σκιάς είναι τόσο γοητευτική. Πάντα με συνέπαιρνε η μαγεία του ότι ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει όλους τους ρόλους πίσω από τον μπερντέ, με τόσες διαφορετικές φωνές. Άρχισα έτσι να φτιάχνω τις δικές μου φιγούρες, τις δικές μου παραστάσεις, τα δικά μου κείμενα και να ζωντανεύω έναν διαφορετικό κόσμο, μια μικρογραφία του κόσμου που ζούμε.

– Όποιον και να ρωτήσεις γνωρίζει τον μεγάλο Ευγένιο Σπαθάρη, αλλά η τέχνη του θεάτρου Σκιών περνάει στην επόμενη γενιά μέσα και από εσένα και προφανώς και άλλων νέων ανθρώπων, τι κάνει τον Καραγκιόζη τόσο διαχρονικό ήρωα;

Το θέατρο σκιών στην Ελλάδα έχει ταυτιστεί με το όνομα του Ευγένιου Σπαθάρη, αλλά και με άλλων μεγάλων καλλιτεχνών. Είχα τη χαρά να γνωρίσω τον Ευγένιο Σπαθάρη από κοντά, καθώς και άλλους σπουδαίους καραγκιοζοπαίκτες όπως τον Θανάση Σπυρόπουλο, που αποτέλεσε τον βασικό μου δάσκαλο στην τέχνη του θεάτρου σκιών, τον σπουδαίο Γιάνναρο από την Πάτρα, τον Μάνθο Αθηναίο και τόσους άλλους που είχα την τιμή να γνωρίσω και σε ένα ευρύτερο πλαίσιο να συνεργαστώ μαζί τους.

Ο Καραγκιόζης είναι ένας λαϊκός ήρωας. Δεν είναι σταρ, θα λέγαμε πως είναι αντι-σταρ.

Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά τα ιερά τέρατα και την παρακαταθήκη που αφήνουν στους νεότερους, ξεκίνησα κι εγώ να φτιάχνω τις δικές μου παραστάσεις εμπνευσμένος από αυτήν την εποχή, από τους μαστόρους αυτής της λαϊκής τέχνης, με σκοπό να φέρω τον Καραγκιόζη σε έναν ισότιμο διάλογο με άλλα είδη θεάτρου στο σήμερα.

– Τελικά ο Καραγκιόζης τι είναι; Ένας συνηθισμένος Έλληνας; Ένας αντιήρωας; Ένας ήρωας; Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του, που έχουν μεγαλώσει γενιές και γενιές παιδιών;

Ο Καραγκιόζης είναι ένας λαϊκός ήρωας. Δεν είναι σταρ, θα λέγαμε πως είναι αντι-σταρ. Συμβολίζει μες στην ψυχή του Έλληνα μια ολόκληρη εποχή, είναι μια ιδεολογία αξεπέραστη και γι’ αυτό μιλάει κατευθείαν στην καρδιά των θεατών μέσα από τις παραστάσεις.

Το θέατρο Σκιών πρόκειται για ένα είδος θεάτρου στο οποίο το κείμενο είναι συνήθως μικρό και σε μεγάλο βαθμό βασίζεται στον αυτοσχεδιασμό. Πρέπει να είσαι παράλληλα σκηνογράφος, σκηνοθέτης, εκτελεστής, μουσικός, ηθοποιός, τραγουδιστής.

Ο Καραγκιόζης ανάλογα με το target group στο οποίο απευθύνεται κάθε φορά, έχει να πει διαφορετικά πράγματα. Για τους μεγάλους είναι ένα θέατρο που τους θυμίζει τα παιδικά τους χρόνια, αλλά και που παράλληλα μπορεί να σατιρίσει τα κακώς κείμενα της κοινωνίας, ενώ για τα παιδιά, το θέατρο σκιών αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία για την εκπαίδευση.

Μέσα από αυτήν την τέχνη μπορεί κάποιος να περάσει πολλά και διαφορετικά μηνύματα στα παιδιά, είτε αυτά έχουν να κάνουν με τη σχολική τους ζωή, είτε με το πώς μεγαλώνουν και εντάσσονται στην κοινωνία. Είναι ένα θέατρο που μέσα από το χιούμορ, μπορεί να καυτηριάζει και να σατιρίζει πράγματα, αλλά και να δίνει τροφή για σκέψη. 

Τα παιδιά είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό κοινό. Στις μέρες μας δέχονται πολλά ερεθίσματα από το περιβάλλον τους και η παράσταση που έρχονται να δουν θα πρέπει να έχει εκείνα τα στοιχεία που θα τους κεντρίσουν το ενδιαφέρον και θα τα κάνει να θέλουν να την παρακολουθήσουν.

– Πόσο δύσκολο είναι να είσαι πίσω από τον μπερντέ (σκηνή) και να κάνεις όλες αυτές τις κινήσεις για να πάρουν ζωή η φιγούρες;

Η δυσκολία του θεάτρου σκιών κατά τη γνώμη μου έγκειται στο ότι είναι κατά κάποιον τρόπο ένα “one man show”. Πίσω από ένα φωτισμένο άσπρο πανί και χωρίς να βλέπεις το κοινό σου, πρέπει να ζωντανέψεις όλες αυτές τις φιγούρες, να τους δώσεις τη φωνή σου, να παίξεις μια παράσταση που δεν ατακάρεις με κάποιον, αλλά ο ίδιος ρωτάς και απαντάς, προχωράς δηλαδή τη δράση. Πρόκειται για ένα είδος θεάτρου στο οποίο το κείμενο είναι συνήθως μικρό και σε μεγάλο βαθμό βασίζεται στον αυτοσχεδιασμό. Πρέπει να είσαι παράλληλα σκηνογράφος, σκηνοθέτης, εκτελεστής, μουσικός, ηθοποιός, τραγουδιστής.

-Από το 1996 είσαι στο χώρο του θεάτρου σκιών, ενώ από το 2002 οι παραστάσεις που μας ετοιμάζεις είναι πιο διαδραστικές. Πες μας λίγα λόγια για αυτές αλλά με τι κριτήρια αποφασίζεις να ανεβάσεις μία παράσταση.

Αφού βίωσα όλο το παραδοσιακό θέατρο σκιών και άρχισα να φτιάχνω τις δικές μου παραστάσεις βασισμένες στην παράδοση, μετά το 2002 ξεκίνησα να κάνω – καλώς εννοούμενους – πειραματισμούς και να δοκιμάζω διαφορετικές παραστάσεις με βασικό άξονα το θέατρο σκιών, δημιουργώντας πια παραστάσεις, όπου πάνω στη σκηνή συνυπάρχουν οι σκιές, ο ηθοποιός και η ζωντανή μουσική, δημιουργώντας έτσι μια τάση στο παιδικό, κατά κύριο λόγο θέατρο, όπου πολλές τέχνες, διαφορετικές εκ πρώτης όψεως, συνδυάζονται με αρμονικό τρόπο και δημιουργούν ένα σπουδαίο αποτέλεσμα, αποτελώντας πια όλο αυτό το στυλ του θεάτρου σκιών τη δική μου ταυτότητα.

Υπάρχουν πολλοί θεατές που έρχονται στις παραστάσεις μου, είτε αυτές περιλαμβάνουν τον Καραγκιόζη είτε όχι, οι οποίοι μου λένε ότι αρχικά δεν τους άρεσε το θέατρο σκιών, όμως μέσα από μια τέτοια εμπειρία άλλαξαν γνώμη και αγάπησαν αυτό το είδος θεάτρου, που θεωρούσαν παρωχημένο ή μουσειακό.

Με την Αρετή Κετιμέ

– Τελικά το χαμόγελο ενός παιδιού είναι η μεγαλύτερη ευτυχία και ταυτόχρονα ικανοποίηση; Και όλοι μας γνωρίζουμε ότι τα παιδιά ίσως να είναι και το πιο δύσκολο κοινό.

Τα παιδιά είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό κοινό. Στις μέρες μας δέχονται πολλά ερεθίσματα από το περιβάλλον τους και η παράσταση που έρχονται να δουν θα πρέπει να έχει εκείνα τα στοιχεία που θα τους κεντρίσουν το ενδιαφέρον και θα τα κάνει να θέλουν να την παρακολουθήσουν. Είναι μεγάλη ευτυχία το να βλέπω χαμόγελα στα πρόσωπα των παιδιών μετά την παράσταση ή να συνομιλώ μαζί τους και να μου μεταφέρουν τον ενθουσιασμό ή τους προβληματισμούς τους.

– Καραγκιόζης και μέγαρο Μουσικής. Φαινομενικά σαν άκουσμα δεν είναι και το πιο ταιριαστό, αλλά μετά από 3 χρόνια συνεχόμενης παρουσίας τελικά είναι αρκετά κοντά το ένα με το άλλο. Έχει καμμία διαφορά το να παίζεις στο μέγαρο Μουσικής ή σε ένα π.χ. χωριό;

Μετά από θεατρικές μου παραστάσεις σε μεγάλους πολιτιστικούς χώρους τη Αθήνας, αλλά και σε μεγάλα θέατρα με παιδικές ή εφηβικές παραστάσεις, ήρθε και η συνεργασία μου με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Εκεί, πριν από επτά χρόνια μου προτάθηκε να κάνω την πρώτη χριστουγεννιάτικη παράσταση, μια παράσταση θεάτρου σκιών σε μεγάλη κλίμακα με γιγαντοφιγούρες, έναν μπερντέ μεγάλων διαστάσεων και ζωντανή μουσική. Από τότε ξεκίνησε μια συνεργασία που συνεχίζεται ως τις μέρες μας με μεγάλη επιτυχία.

Παραστάσεις μου εκτός από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών έχουν φιλοξενηθεί και σε πολλούς άλλους σημαντικούς πολιτιστικούς οργανισμούς, όπως η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, αλλά και το Summer Nostos Festival του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Δεν ξεχωρίζω κάποια από αυτές τις συνεργασίες μου• με τον ίδιο ζήλο και χαρά θα παίξω είτε στη σκηνή του Μεγάρου, είτε στην πλατεία ενός χωριού.

Η αλήθεια είναι ότι το Μέγαρο έχει αγκαλιάσει τις παραστάσεις μου. Μάλιστα εκεί φιλοξενείται τα δύο τελευταία χρόνια ο χώρος που λέγεται “Το Σπίτι του Καραγκιόζη”, ένα ζωντανό διαδραστικό μουσείο θεάτρου σκιών. Θεωρώ ότι ο Καραγκιόζης δεν έχει τίποτα να χάσει μέσα σε έναν τέτοιο χώρο. 

– Μικρός αλήθεια όταν ήσουν ποια παράσταση του θεάτρου Σκιών σου άρεσε περισσότερο και γιατί; Παραμένει ακόμα και σήμερα η ίδια;

Αγαπημένη μου παράσταση ήταν “Ο ήρωας Κατσαντώνης” από τις πρώτες παραστάσεις που είχα δει στο θέατρο του Γιώργου Χαρίδημου και την θυμάμαι σαν όνειρο…γεμάτη ατμόσφαιρα και μυσταγωγία!

– Θέατρο Σκιών έχουν πολλές χώρες της Ασίας. Βλέπουμε φιγούρες να υπάρχουν στην Κίνα, στην Ινδία, στην Ιάβα, στην Ταϊλάνδη. Έχουμε κοινά στοιχεία με τον τρόπο που λειτουργεί το θέατρο Σκιών σε αυτές τις χώρες;

Με όλα τα θέατρα σκιών του κόσμου έχουμε πολλές ομοιότητες αλλά και μεγάλες διαφορές. Το πιο συγγενές θέατρο σε εμάς είναι αυτό της Τουρκίας. Αν και ο Καραγκιόζης ερχόμενος στην Ελλάδα έγινε ένα πολύ διαφορετικό είδος θεάτρου, κράτησε ειδικά παλαιότερα, πολλά από τον Τούρκο πρόγονο του.

– Πες μας για τα μελλοντικά σου σχέδια. Τι μας ετοιμάζεις;

Στο θέατρο Κάππα παρουσιάζεται από τα τέλη Σεπτεμβρίου, ένα από τα αριστουργήματα του κλασσικού ρεπερτορίου “Ο Συρανό ντε Μπερζεράκ” στην ευρηματική διασκευή για παιδιά και νέους του Jo Roets, με καθημερινές παραστάσεις για σχολεία και κάθε Κυριακή για το κοινό. Ο κόσμος έχει αγκαλιάσει με πολλή αγάπη αυτό το έργο και οι παραστάσεις κάθε Κυριακή είναι αρκετό καιρό πριν sold out.

“Το Σπίτι του Καραγκιόζη” στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, που από το Νοέμβριο επισκέπτονται καθημερινά σχολεία, ανοίγει στις 18 Ιανουαρίου τις πόρτες του και για το κοινό με παραστάσεις κάθε Σάββατο. Φέτος, παρέα με την Αρετή Κετιμέ και πολλούς αγαπημένους συνεργάτες σας προσκαλούμε στο “ανακαινισμένο” Σπίτι του Καραγκιόζη για να απολαύσετε την παράσταση “Ο Καραγκιόζης και το δέντρο της μουσικής”.

Τον Φεβρουάριο πραγματοποιηθήκε με μεγάλη επιτυχία στο Μέγαρο τις δυο πρώτες Κυριακές και το εκπαιδευτικό εργαστήριο “Φτιάξε τον Καραγκιόζη”. Οι μικροί φίλοι του Καραγκιόζη εμάθαν από ποια  υλικά φτιάχνεται μια φιγούρα, έφτιαξαν τη δική τους φιγούρα, ενώ στο τέλος του εργαστηρίου έπαιξαν οι ίδιοι πίσω από τον μπερντέ σαν αληθινοί καραγκιοζοπαίκτες.

Τέλος, από 19 Φεβρουαρίου και κάθε Τετάρτη μέχρι 11 Μαρτίου, “Το Σπίτι του Καραγκιόζη” θα πλημμυρίσει από ρεμπέτικες μελωδίες! Η παράσταση “Avanti μαέστρο… ρεμπέτικα” είναι ένα μουσικό ταξίδι στον κόσμο του θεάτρου σκιών και της ρεμπέτικης μουσικής για όλη την οικογένεια!  Μαζί με τον Αγάθωνα και την Κατερίνα Τσιρίδου, σας προσκαλούμε σε ένα μελωδικό οδοιπορικό, από τη «Φραγκοσυριανή» ως το «Καροτσέρη τράβα» και από τα «Καβουράκια» ως το «Μινόρε της αυγής», µε ζωντανή ορχήστρα και γιγαντοφιγούρες θεάτρου σκιών, για ηλικίες έως 102 ετών!

Παράλληλα, έχω αρχίσει ήδη να ψάχνω για το νέο θεατρικό έργο που θα ήθελα να παρουσιάσω. Είναι τόσο όμορφη η περιπλάνηση μέσα στα τόσα θεατρικά αριστουργήματα που υπάρχουν, που περιμένω με ανυπομονησία να καταλήξω σε ένα νέο έργο που θα με συναρπάσει και να φτιάξω μια καινούργια παράσταση για τα παιδιά! 

– Έχεις έρθει στην Καβάλα για το μεγαλύτερο ethnic φεστιβάλ της χώρας μας, το Cosmopolis. Πώς σου φαίνεται η περιοχή μας και η πόλη;

Όταν ήρθαν για πρώτη φορά πριν δύο χρόνια στο Cosmοpolis, στο καταπληκτικό αυτό ethnic φεστιβάλ, ήταν για μένα μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Είχα ακούσει για το φεστιβάλ, αλλά δεν είχα ποτέ μέχρι τότε τη χαρά να έρθω προσκεκλημένος. Η εμπειρία του να παίζεις σε μια τόσο όμορφη πόλη όπως η Καβάλα, αλλά και μπροστά από ένα τόσο όμορφο κοινό που γεμίζει όλα τα σημεία που λαμβάνει χώρα το φεστιβάλ, είναι κάτι απίστευτο.

Ήταν μια υπέροχη εμπειρία γιατί πέραν του μεγάλου αριθμού θεατών που παρακολούθησε την παράσταση και τις δύο χρονιές, το ίδιο το φεστιβάλ είναι μια μοναδική διοργάνωση που πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει και να στηρίζεται από την πολιτεία και όλους τους υπέροχους ανθρώπους που είναι εκεί και δουλεύουν σαν μια ομάδα γι’ αυτό. Μπορείς να γνωρίσεις πολλούς και διαφορετικούς πολιτισμούς χάρη στο φεστιβάλ, απλά περπατώντας στους δρόμους της παλιάς πόλης της Καβάλας. Ευχαριστώ από καρδιάς το Cosmοpolis για αυτήν την πρόσκληση και με χαρά να τα ξαναπούμε σε ένα επόμενο φεστιβάλ.

– Και μιά τελευταία ερώτηση που μου την υπέβαλε ο γιός μου μόλις έμαθε ότι μιλάμε μαζί για το νέο τεύχος του περιοδικού μας… Θέλουμε να μας πεις ποια είναι η αγαπημένη σου φιγούρα στο θέατρο Σκιών.

Δεν έχω κάποια συγκεκριμένη αγαπημένη φιγούρα του θεάτρου σκιών. Σίγουρα ο Καραγκιόζης είναι αυτός που ξεχωρίζει, γιατί είναι η προσωπικότητα του ίδιου του Καραγκιοζοπαίκτη, πολλές φορές είναι κι η ίδια η φωνή του. Όλοι οι ήρωες είναι λατρεμένοι, ο καθένας έχει τα δικά του χαρακτηριστικά γνωρίσματα, τη δική του ντοπιολαλιά, ο καθένας έχει το δικό του τραγούδι εισαγωγής στον μπερντέ. Κι αυτή είναι η μαγεία του θεάτρου σκιών. Το γεγονός δηλαδή ότι, επειδή το θέατρο σκιών είναι one man show, μέσα σε δευτερόλεπτα αλλάζεις τόσους ρόλους και γίνεσαι ένας διαφορετικός χαρακτήρας. Σίγουρα ο Καραγκιόζης είναι ο βασικός πρωταγωνιστής αυτού του θεάτρου.

Σε ευχαριστούμε πολύ για την συζήτηση που είχαμε μαζί σου. Καλή επιτυχία σε όλα

Δείτε την ιστοσελίδα του Ηλία Καρελλά κάνωντας click ΕΔΩ

Φωτογραφίες: Αρχείο Ηλία Καρελλά | Συνέντευξη στον Ηλία Κοτσιρέα

Δημοσιεύθηκε από: freshmag

Πρόσφατα Άρθρα